Harreman sozialak (despedidak...)

Irteerak, bidaiak inguruko herrietara, lagun taldeak, erretratoak, sukaldaritza ikastaroak. Aisialdia; nagusien jokoak (kartak, e.a.). Soldaduska.

Gerran baino okerrago soldaduskan

Transkribapena

Nor Mitxelena Gelbentzu, Joxemari
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-070
Pasartea 0:48:20 - 0:50:05 (1' 45'')
Laburpena

Joxemarik Burgeten egin zuen soldaduska. Lezoko Amutene baserrikoak zioen Burgeten soldaduska egindakorik inor ez zegoela sano. Oiartzuar bat inutil total bidali zuten handik, soldaduska bukatu aurretik. Joxemariren anaiak gerra garaian hobeto ibili ziren bera bake garaian soldaduskan baino.

Soldaduskan hildakoak

Transkribapena

Nor Mitxelena Gelbentzu, Joxemari
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-070
Pasartea 0:44:30 - 0:47:40 (3' 10'')
Laburpena Burgeten egin zuen soldaduska. Gaizki pasatu zuten. Eskualdeko mutil indartsuenak ere bertan hil ziren. Gero berriro Iruñera itzuli ziren, eta han estraperloan erosten zuten janaria, eta, gutxienez, ez zuten goserik pasatu.

Soldaduska gogorra Burgeten

Transkribapena

Nor Mitxelena Gelbentzu, Joxemari
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-070
Pasartea 0:41:10 - 0:44:30 (3' 20'')
Laburpena 29 hilabete egin zituen soldaduskan. Toki txarretan tokatu zitzaion. Lehendabizi, Iruñera. Handik, Burgetera: udara txarra egin zuen, elurra eta izotza. Gosea, zorriak, sarna eta hotza besterik ez zuten ezagutu. Ahal zuen guztiak alde egiten zuen Frantziara. Han pasatakoak ez dira sinistekoak.

Soldaduska

Transkribapena

Nik Burgosen hogeita bi hillabete kaballeiyan, eta beste hogeita betzi arte Albazeten. Roda izeneko herri batian.
- Zenbat, denea zenbat in zenun?
- Hogeita hamar hillabete sei egun gutxiyo
- Bi urte miño geyo
- Bai garai batin asko izaten zen, asko
- Bi urte 'ta erdi
- Alper alper alper alperrik
- Alperrik. Gue mutillak beak hemezortzi hillate in zittun
- Alper alper alper alperrik
- Jo
- Bai
- Zoldao primera in ziaten, ez guardiyik ez kuartelik ezerez. Demboa ezin pasa. Geo Albazetea jon tzin han bai han libertadia bazeon.
Miño Burgosen kalea atetzen baziñan beti eskua hola ibili ber zendun, dena poliziaz betia eoten zen dena hola ibili ber zeon
'ta hola harrapatzen bazizuen kartzela igual eameten zizuen 'ta hola harrapatzen bazizuen bi masailleko igual.
Kapitanak beak san zigun e,erne ibiltzeko! Batek horrengatik ingo zula bestik eztakit zer... hoi kapitana etzen nolanahikua! harrek esan ziun.
'Ta Burgoseko kalea ezerta, mendialdea! Geo Albazetea jon giñan han etzen ezere han ezten.
Teniente bat genun Bilbaukua, erdi apaiz holakua
Nor Oiartzabal Etxeberria, Inaxi; Iñarra Lizaratzu, Manuel
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-064
Pasartea 0:29:55 - 0:31:05 (1' 10'')
Laburpena Manuelek Burgos eta Albaceten egin zuen soldaduska. 30 hilabeteko soldaduska. Alfer-alferrik.

Kategoriak

Transkribapena

- Oaiñ ya denak berdintso bizi ga 'ta denak... San nahi 'ut itxuraz denanak berdinak ga, biño ordun gehiyo ierriko zin kategoriya gehiyo ierriko zen, ez?
- Asko, asko, asko. Geo pes hori, hori pasatzen zigun, zea... Este... Ordun ongi jazten zinak eta ongi agertzen zin hairi atentziyo gehiyo maten geniyon 'ta gaiña atentziyua eamateko gutxiyo zin eta ordun asko zea itten zin, destakatzen zin.
Eta arropa uan biño askoz 'e gutxiyo izaten zen, biñon hobekiyo pentsatuta iña. Eta ordun urtetako itten zen arropa igandetakua 'ta behintzat, eta ordun izaten zen ahal zen dotorena. 'Ta klaro, arropa harrekin zuk hankatakuk 'ta jazten baldin bazenittun berdintso eta ordun
atentziyo izugarriya maten zizun eta batetik jantziyangatikan eta bestetikan persona bea itxura onekua baldin bazen, e... Oan berdintsu ikusko 'ttuzu gehiyenak, biño ordun ez. Haik ikusko zenittun oso ederrak eta dotore eta gaiñekun pes ez.
Eta atentziyua ematen zizun eta begiyak jote 'izkizun haik zozten...
Nor Enbil Urdanpilleta, Maria Jesus
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-033
Pasartea 0:38:00 - 0:39:40 (1' 40'')
Laburpena Garai batean, klase diferentzia gehiago nabaritzen zen. Arropan, esaterako. Arropa gutxiago izaten zenez, hobeto pentsatuta egiten zen.

Edukazio handiegia

Transkribapena

- Sauan amona bat 'men zen ikarri ona. Gue attak saten zun: "amona aski ona zen hua". Ni gosia galantakin eun guziya elurretan pasa arditan mendiyan 'ta 'torri 'ta zea mutikoxkorra 'men zen 'ta ardiyak hara karri Saura 'karri, 'kartzen 'men zittuzten neguan 'ta
'karri 'men zittuzten 'ta geo: "Toz, toz, toz zerbaitte hartuko zu, zerbaitte hartuko zu. Zea gosetua iña eongo za 'ta". "Ez, ez, ez, ez dakat goseik" attak, 'ta gosiak erekiya eoki.
-Bai, biño... lotsatu
-Mutikoxkorra. Lotsatu itten. "Toz, toz, toz, toz" 'ta amona harrek iñalak 'ta gue attak ezta hartu 're 'ta geo itxea eziñ alletuik. Txaondoko malda ez 'men zun nahi ordo atea.
-Ze, ze, ze gauza izaten zen e!
-'Ta 'saten ziun gui harrek: "eskeintzen baizue 'ta premiya baldin bazue ez utzi hartu gabe e!" Ze hoi norbea be burua aldrebes ittia.
-Harrika 'matia.
-Harrika 'matia bai.
Nor Irazu Apezetxea, Erramun
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-022
Pasartea 0:13:00 - 0:13:50 (0' 50'')
Laburpena Sarobeko amona oso eskuzabala zen. Behin, Erramunen aita mutil kozkorra zenean, Saroben zegoen eta amonak janaria eskaini zion. Edukazioarengatik ezetz esan eta gero bidean lanak izan zituen, ahuldadea sartu zitzaionean. Geroztik halaxe esaten zien semeei: eskainiz gero, hartzeko.

Bidai gutxi

Transkribapena

Nor Zubialde Olaskoaga, Kaxilda
Lehentasuna 2
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-014
Pasartea 0:08:50 - 0:13:40 (4' 50'')
Laburpena

Bi bidaia bakarrik egin ditu Kaxildak: Amurriora eta Granadara. Ahizpa moja ikustera joan ziren Granadara. Zazpi egun pasatu zituzten Granadan eta hiru egun Madrilen.

Oiartzuarrak: harrikalariak

Transkribapena

-Biño len dena maixterra.
-Dena maixterra.
-Oan pixkat kampokuk nola kusten ziuten oiartzungui, atta. Ze fama genun oiartzunguk inguruko herritan?
-Harrikalaiyak.
-Zertikan harrikalaiya?
-Ez dait nik ba! Neskata torri 'ta geo harrika man ziyotelako 'ro... Hoi ne garaiyin 'e bazen, harrikaku hoi e!
-'Ta itte' al zenuten hoi?
-Oi! Mutillak ez baldin bazin gustukuk mango ez ziyon ba harrika! Nik man 'zandu yot beimpin!
-'Ta zui?
-Nei ez iñorrek oandik!
-'Ta kampokui nola dei... izengoitiyak izango dia? Irundarrai deitzen al zen nolapaitte? 'Ta errentikui nolapaitte 'ro? Hemengui harrikaiyak bezela, kampokuk nola zuten izena, hemen ingurukuk?
-Ez dait nik, 'zango zen... Lezok beti zea du izengoittiya, zea, trapujalik. Oan ez naz akortzen ni Irungua 'ta hoi... Ez naz akortzen.
-Hairi kompittik 'maten zin
-Bai, kompittik. Bai, harrika, harriyak.
-'Ta gaiñekun harreman geiyena inguruko herriyakin, zeiñekin zen?
-Honek?
-Oiartzunek.
-Honek, Errentiyakin beti. Hoi zon aldena 're 'ta... Hemengo jendia 're hara joten zen lanea 'ta.
-'Ta bestikin zin harremanak, kompaziyoa Naparrokukin 'o zer zen geiyo aziendangatik 'ta mendi...
-Mendiyangatik bai. Mendiya oan itxia do, biño ordun dena erekiya eoten baizen.
Oan dena mugaz muga dena itxiya do, 'ta ordun hemengua hara pasatzen zen 'ta hangua honea tortzen zen 'ta... Ben artin bai sesiyuk eta jakiña! BIño gaiñekun...
-'Ta Irungukin 'de bai? Aziendangatik 'ta 'o?
-Ba aziendangatik. 'Ta geo berriz Artikuzko joten bazin, 'zaten zen munta. 'Ta zuk ate zu kontua, garai hartako ardi bakoitxeko berrogei duro 'zaten zela munta, joe! Ardiya biño, ardiyan baliyua 'ta geiyo!
-Biño zertik jartzen zuten multa?
-Han 'biltzen zilako ayuntamientuk. Donostiko ayuntamientuk e!
-'Ta Lesakakuk 'ta ez zuten deus saten biño Donostikuk bai? Kompaziyoa zui ardiya Lesakan...
-Ezta ezer 'e!
-Deus ez?
-Ezer ez.
-Biño Artikutza...
-Biño Artikutzan sartzin bai.
-A! Ben ustez zikindu itten zelako...
-Hoixe!
Nor Lardi Landa, Joxe Luix
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-006
Pasartea 0:06:00 - 0:08:23 (2' 23'')
Laburpena Oiartzuarrek harrikalari fama genuen. Ondoko herriekin harremanak. Mugak.