Ohiturak, sinesmenak

(ez bakarrik baserrikoak); Esaerak; errosarioa; konjuroa; diru-batzeak, eskean joatea...

Antsoxuak

Transkribapena

Nor Pagadizabal Artola, Frantxiska
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-085
Pasartea 0:31:45 - 0:33:50 (2' 05'')
Laburpena Arreoa berak egin zuen. Ez du inoiz ontzirik hautsi, esku gozokoa izaki. Familiako gehienak antsoxuak dira. Amak berez ikasi zuen josten, eta hari begira ikasi zuen Frantxiskak ere. "Abilidadin paltik gabia". Antsoxu. Iatsi.

Ilargia eta ote-zamaria

Transkribapena

- Oaiñ anuntziatu 'ta itten 'ttute telebisiyun 'ta!
- Bai, igual bai.
- Bai...
- Bestia illargiyana istoiya bazen politta! Nik kusiya ez da, e! Ote ittea jon gizon bat, 'o mutilla, 'o ez dakit ze izango zen. Gu gaztiak giñala kontatu ziguten istoiya! 'Ta ote zamakin urrutitik itxea, baserrira torri 'ta illargiyak argi in 'men ziyon itxea ailletu zen bittarte.
Illunduta itxea. Otia, ba al dakizu ze lanak izaten zin ordun! Otia in, 'ta itxea karri 'ta, jo 'ta... Geo makinak eta sortu zin, biño... Eta "na, ailletu nak behintzat 'ta oain kaka hietzat!" Illargiyai san 'men ziyon 'ta baita ordun hartu 'ta illargiyak beana eaman.
'Ta han bai 'men da ongi beitu ezkio, gizona be zaman fiura. Ni beira beira ion izandu naz, e! 'Ta bada holako zea bat, dibujo bat.
- Halako traza.
Nor Zabalegi Lazkanotegi, Joxepa
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-018
Pasartea 0:33:35 - 0:34:35 (1' 00'')
Laburpena Ilargiak ote-zama zeraman gizasemea bereganatu zueneko kondaira.

San Juanetako ohitura

Transkribapena

Nor Rekalde ahizpak, ; Rekalde Urdanpilleta, Maria Luisa
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-112
Pasartea 0:00:11 - 0:01:32 (1' 21'')
Laburpena San Juan egunez artoa eta sagarrarekin egindako apaingarri bat eramaten zuten, uzta ona izan zezaten baserrietan.

Aste Santua, kardakila

Transkribapena

Nor Arregi Aldai, Euxebi
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-107
Pasartea 0:29:21 - 0:31:08 (1' 47'')
Laburpena Aste Santuan, Pazko igandeko mezan su berria bedeinkatzen zen. Mutil kozkorrak burdin batekin kardakia eramaten zuten bedeinkatzeko eta etxez etxe joaten ziren su berria banatzen.

Lehen ere dibertitzen bazekiten

Transkribapena

Nor Urritegi Artola, Pili
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-095
Pasartea 0:36:42 - 0:38:29 (1' 47'')
Laburpena Lehen batean ez zen dena lana, dibertitzen ere bazekiten. Txikierdira joaten ziren eta gero Tomasenbordaraino oinez joan behar izaten zuten. Dantzan dena sueltokoa jotzen zuten. Hiztegia: Argizkila eta amezkila.

Kardakia

Transkribapena

- Ze bukatzeko Frantxiska, e karkakiyana gotuko za zu?
- Kardakiya?
- Hoi iñorrei eyot galdetua 'ta ze itten zen kardakiyakin
- Kardakiya sutu lembizi beinkatu itten zin
- Hoi noiz izaten zen oaingo garai hontan garizuman o' hola?
- Bai garizuman izaten zen hoi, garizuman izaten zela , kardakiya zeatu
- Hoi elizan (...) 'ta nola itten da
- Elizako ataiyan itten zen dematin beinkatu.
'Ta gio hurrengo goizin ordun sutuko zen, kardakiyak aguante haundiya baitu, 'ta goizin hantxe su denin ibiltzen zin.
Gue itxea torri zandu zin pranko bempin ben kardakiya kia daiyola 'ta usaiya. Suak e' ordun zeak izaten zin batin lurrekuk bestetan ekonomikak...
gio hasi zin kaska kaska jo 'ta bota han mordoskat 'ta zerbatte ematen geniyon guk dirua 'ro (...) 'ta holaxe.
- 'Ta san zerbatte itte al zen errezoik o' itte al zen o' ez bakarra astindu 'ta
- Astindu 'ta
- Errezoik o' ez ez?
- Nahi bazen ingo zen ordun e!
- Ni gotzen naz ttiitan tortzen zila miño...
- "Launtzaille izan daiyela" ro eozein gauza esan zitteken. Eztakit seuru zerbatte esango zen akaso.
Oi enaz akortzen.
- 'Ta gañekun, zein aitzen zen beti berak aitzen al zin? O eozin...
- Eozin nahi zuna joten zen hartako 're. Kardakiyak bikaiñak kartzen zittuzten mendi aldetik.
- Beira eonduk gaude hamaika aldiz, pago zarrak eta kardaki, ikararrizko kardaki aliak. 'Ta osua nahiez bazunun erdiya eamango zenun. Hçaundiyak izaten zin haik e!
- 'Ta hoi paguai bakarra atetzen yo o'...
- Zerbatte zumarrai e' kusi zandu yogu guk. Miño kardakiya geneakin paguk.
- Oan 'de eongo dia
- Aski garbiyak bai. Euntalako guata izaten zun, gañin guatai su man guata bezela (...) guri guriya zaten zula ta harei su manta.
- 'Ta harek aguantia gaitza?
- Hurrengo eunin nolapatte pixtua izaten zen behintzat.
- Bai, bai
- Ordun sutia izaten zuten gio itten zuten hoixe
- 'Ta zea San juanetan suakin zerbatte itten al zenuten han?
Nor Pagadizabal Artola, Frantxiska
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-086
Pasartea 0:10:30 - 0:13:00 (2' 30'')
Laburpena Garizuman, etxeko sua bedeinkatzen zen kardakiarekin. Euntalako.